I- İBKB Nedir?

*************************************************************************************************

İHTARNAME ÖRNEĞİ

*********************************************************************************************************

Vergi Dairesi tarafından gönderilen ihtarname tebliğ alındıktan sonra; söz konusu yazının tarih ve sayısına atıfta bulunarak (ilgi tutarak), mücbir sebep veya haklı durumun varlığını açıklayan cevabi bir dilekçe hazırlanmalıdır. Bu dilekçe ile 90 günlük yasal ek süre talebinde bulunulması gerekmektedir. Başvuru işlemi, vergi dairesine elden yapılabileceği gibi, zaman kaybını önlemek adına İnteraktif Vergi Dairesi (Dijital Vergi Dairesi) sistemi üzerinden elektronik ortamda da gerçekleştirilebilir.

**********************************************************************************************************

EK SÜRE TALEP DİLEKÇESİ

****************************************************************************************************

III- İHRACAT BELDELİ KABUL BELGESİ DÜZENLENMESİ İÇİN BANKA İLE İLETİŞİME GEÇME

Banka Süreci Nasıl Yönetilmeli? Süre uzatımını aldıktan sonraki en önemli adım, bankanızın İBKB işlemlerini yürüten personeliyle doğrudan iletişime geçmektir. Temsilcinizden iki belge isteyin:

1. Mesnet Bedelleri Listesi: Banka sisteminde görünen, yurtdışından gelmiş paraların listesi.

2. Talimat Örneği: Bankanın kabul ettiği standart dilekçe formatı.

Sadece kendi defter kayıtlarınıza güvenmeyin; bankanın gönderdiği liste ile kendi kayıtlarınızı karşılaştırarak talimat yazın. Bu sayede tutar uyumsuzluklarının önüne geçer ve süreci hızlandırırsınız.

********************************************************************************************************

MESNET BEDELİ ÖRNEĞİ

*********************************************************************************************************

Talimat örnekleri bankadan bankaya farklılık göstermekte ise de özü itibariyle birdir. Talimat örneğinde dikkat edilecek ilk husus ihracat beyannamesine bağlanacak  yurda gelen ihracat bedelinin tutar ve tarih olarak yazılmasıdır. İkinci husus ise Türk lirasına çevrilecek ihracat bedelinin brüt olarak yazılmasıdır. Talimat yazısında yüzde olarak belirlenen tutar üzerinden Türk lirasına çevrileceğinden brüt olarak yazılmaz ise aksi kararlaştırılmamışsa eksik olarak Türk lirasına çevrileceğinden ikinci bir işlem yapmak zorunda kalabilirsiniz.

************************************************************************************************************

TALİMAT YAZISI ÖRNEĞİ

Talimat örnekleri bankadan bankaya şekil olarak farklılık göstermekte ise de özü itibariyle birdir.

**************************************************************************************************************

Yüksek Tutarlı İşlemlerde “Kısmi Kapama” İmkanı

İhracat bedelinin yüksek olması veya elinizdeki döviz bakiyesinin o an için bedelin tamamını kapatmaya yetmemesi durumunda, işlemi tek seferde yapmak zorunda değilsiniz. Mevzuat, aynı Gümrük Beyannamesi (GB) için birden fazla talimat verilerek parçalı İBKB düzenlenmesine olanak tanımaktadır.

Bu durumda dikkat edilmesi gereken en kritik nokta; parçalı olarak düzenlenen tüm İhracat Bedeli Kabul Belgelerinin (İBKB) kaybolmadan bir dosyada birleştirilmesi ve Vergi Dairesine toplu halde ibraz edilmesidir.

IV- İHRACAT BELDELİ KABUL BELGESİ DÜZENLENMEYECEK İHRACAT İŞLEMLERİ

4.1. TAM İSTİSNA TANINAN ÜLKELER (33 ÜLKE)

TCMB İhracat Genelgesi uyarınca, ekonomik veya politik zorluklar nedeniyle bankacılık sisteminin etkin çalışmadığı kabul edilen aşağıdaki ülkelere yapılan ihracat işlemlerinde, bedelin yurda getirilme zorunluluğu yoktur.

Listeye; Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Güney Sudan, Mali ve Kongo Cumhuriyeti eklenmiş; Mısır ve Suudi Arabistan listeden çıkarılarak tekrar getirme zorunluluğu kapsamına alınmıştır.

4.2. %50 ORANINDA İSTİSNA TANINAN ÜLKELER (9 ÜLKE)

Aşağıdaki ülkelere yapılan ihracat işlemlerinde, GB’de (Gümrük Beyannamesi) yer alan tutarın %50’sinin yurda getirilmesi zorunludur. Kalan %50’lik kısım ihracatçının serbest tasarrufuna bırakılmıştır.

Libya’nın eklenmesiyle bu liste 9 ülkeye yükselmiştir.

4.3. 15.000 USD ALTI İŞLEMLER VE “TERKİN” AVANTAJI

T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın talimatları doğrultusunda; tutarı 15.000 USD (veya karşılığı döviz) tutarını aşmayan ihracat işlemleri için İBKB düzenlenme zorunluluğu bulunmamaktadır.

Uygulamada Stratejik Bir Çözüm: “Bakiye Terkini”

Yüksek tutarlı ihracat dosyalarında, kur farkı, banka masrafı veya alıcının eksik ödemesi gibi nedenlerle küçük bakiyelerin açıkta kalması sıkça yaşanan bir sorundur. Bu noktada mevzuatın “Terkini Gerektiren Durumlar” maddesi firmalar lehine kullanılabilir.

Yöntem Şudur:

İhracat bedelinin büyük kısmı geldikten sonra, geriye kalan açık bakiye 15.000 USD’nin altına düştüğü anda, bankanıza başvurarak “Kalan tutarın 15.000 USD altı muafiyet kapsamında terkin edilerek (silinerek) dosyanın kapatılmasını” talep edebilirsiniz. Böylece kalan o küçük tutar için yeni bir İBKB düzenlemek veya eksik bakiye için peşine düşmek zorunda kalmazsınız. Dosyanız “Terkren” (Cancellation) kapatılır.

4.4. HİZMET İHRACATI (BANKACILIK VS. VERGİ MEVZUATI FARKI)

Hizmet ihracatı (Yazılım, Mimarlık, Danışmanlık vb.), 32 Sayılı Karar kapsamında “Mal İhracı” sayılmadığından, bedellerin yurda getirilmesi ve İBKB’ye bağlanması zorunluluğu bulunmamaktadır.

Ancak Önemli Bir Ayrım Var:

• Kambiyo Mevzuatı Açısından: Parayı getirmek zorunda değilsiniz, İBKB düzenlenmez.

• Vergi Mevzuatı Açısından (%80 İndirim): Eğer Kurumlar Vergisi Kanunu 10/ğ maddesindeki %80 kazanç indiriminden yararlanacaksanız, paranın tamamını Türkiye’ye getirip (İBKB olmasa da) Döviz Alım Belgesi veya dekont ile tevsik etmeniz şarttır.

Bu nedenle hizmet ihracatçılarının, zorunluluk olmasa bile vergi avantajı için bedelleri yurda getirmeleri menfaatlerine olacaktır.

V- İHRACAT BELDELİ KABUL BELGESİ  DÜZENLEME VE DÖVİZ İŞLEMLERİ

UYGULAMA REHBERİ: İBKB DÜZENLEME SÜRECİ VE DÖVİZ SATIŞ ZORUNLULUĞU (%35)

İhracat bedellerinin yurda getirilmesini takiben, sürecin yasal olarak kapatılması (terkin edilmesi) için bankaya talimat gönderilmesi ve İhracat Bedeli Kabul Belgesi’nin (İBKB) düzenlenmesi gerekmektedir.

Bu süreçte firmaların operasyonel hatalardan kaçınması ve kur maliyetlerini yönetebilmesi adına dikkat etmesi gereken kritik hususlar şunlardır:

TALİMAT SÜRECİ VE BELGE EKSİKLİKLERİ

Banka operasyon birimleri, işlem yoğunluğu nedeniyle talimat formlarında yazılan Gümrük Beyannamesi (GB) numaralarını teyit etmekte zorlanabilir veya form alanlarının yetersizliği nedeniyle numaralar eksik yazılabilir. Bu durum, yanlış beyannameye kapama yapılmasına yol açabilir.

• Çözüm: Talimat yazınıza ek olarak, kapatılacak Gümrük Beyannamesinin (GB) bir kopyasını veya görüntüsünü mutlaka ekleyiniz. Bu basit önlem, banka personelinin işlemi doğru beyanname ile eşleştirmesini sağlar ve olası düzeltme maliyetlerini önler.

DÖVİZ YETERSİZLİĞİ VE KUR MAKASI (SPREAD) YÖNETİMİ

Sıkça karşılaşılan bir senaryo; ihracat bedelinin yurda geldikten sonra firmanın nakit ihtiyaçları için kullanılması veya TL’ye dönülmesi, ancak İBKB aşamasına gelindiğinde hesapta döviz bulunmamasıdır. Mevzuat gereği İBKB düzenlenirken ihracat bedelinin belirli bir oranının (%35) TCMB’ye satılması şarttır.

Hesapta döviz yoksa, firma piyasadan döviz alıp bankaya satmak zorunda kalır. İşte bu noktada “Kur Makası Maliyeti” ortaya çıkar.

• Sorun: Bankaların döviz “Satış” kuru ile TCMB’ye “Alış” kuru arasındaki makasın açıldığı dönemlerde, firma sadece bu işlemden dolayı ciddi kur zararı edebilir.

• Alternatif Çözüm (Serbest Piyasa): Banka makaslarının çok açık olduğu dönemlerde; gerekli döviz tutarını bankadan almak yerine, döviz bürolarından (Serbest Piyasa) daha uygun kurla temin edip şirket hesabına yatırmak bir maliyet avantajı yaratabilir.

• Dikkat: Bu operasyonda “Nakit Çekim/Yatırma” masrafları ve operasyonel riskler iyi hesaplanmalıdır. Ancak yüksek montanlı işlemlerde serbest piyasa ile banka kuru arasındaki fark, bu zahmete değecek boyutta olabilir.

OPERASYONEL KAPANIŞ: ISLAK İMZA VE E-BELGE

İBKB düzenlendikten sonra belgenin (banka sistemine göre E-İmzalı veya Islak İmzalı) temin edilerek, vergi dairesine ibraz edilmesi gerekir. Süreci hızlandırmak adına;

• Talimatlar ve GB çıktıları bankaya zamanında iletilmeli,

• Düzenlenen İBKB’ler bekletilmeden Vergi Dairesi “Evrak Kayıt” biriminden geçirilerek dosya numarası alınmalıdır.

Zamanında yapılan bu hamleler, sizi “90 günlük ihtarname” stresinden ve ek süre talebi bürokrasisinden kurtaracaktır.

GÜNCEL MEVZUAT UYARISI: BANKAYA SATIŞ ORANI %35’E YÜKSELTİLMİŞTİR

İhracatçıların yakından takip ettiği “İhracat Bedellerinin TCMB’ye Satış Oranı” konusunda 2024 ve 2025 yıllarında kademeli değişiklikler olmuştur. Metninizde geçen %40 > %30 değişikliği, güncel mevzuatla revize edilmiştir.

Güncel Durum (29.01.2026 İtibarıyla):

1. Geçmiş Süreç: İhracat bedellerinin TCMB’ye satış oranı 10.06.2024 tarihinde %40’tan %30’a düşürülmüş, ardından 2025 başlarında %25’e çekilmişti.

2. Mevcut Uygulama: Ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın son talimatları ve İhracat Genelgesi’ne eklenen geçici maddeler uyarınca; bu oran yeniden artırılmış ve uygulama süresi uzatılmıştır.

3. YENİ KURAL: 30 Nisan 2026 tarihine kadar, İBKB’ye veya DAB’a bağlanan ihracat bedellerinin en az %35’inin bankaya (TCMB’ye aktarılmak üzere) satılması zorunludur.

Özetle: 2026 yılı başı itibarıyla işlem yaparken hesabınızda ihracat bedelinin en az %35’ini karşılayacak kadar döviz bulundurmanız gerekmektedir.

İhracat Bedeli Kabul Belgesi İşlemleri yazısı ilk önce Vergi Davaları üzerinde ortaya çıktı.